Knelpuntenbrief LCR: Werken moet kunnen lonen, bestaan moet zeker zijn

Binnen de hervormingsagenda inkomensondersteuning worden hoopvolle stappen gezet. De harmonisatie van begrippen als 'partner' en 'vermogen' wordt uitgewerkt. De aanpak van de bruto-nettoproblematiek is onderdeel van de agenda. De LCR ziet hier een belangrijke stap: de inzet op een structurele oplossing voor een hardnekkig knelpunt dat zich jaarlijks zo'n 60.000 keer voordoet. Het kabinet heeft hiervoor financiële ruimte gemaakt en een oplossing voor de lange termijn in het vooruitzicht gesteld. Het is cruciaal dat deze lijn wordt voortgezet; juist hier raakt vertraging of het terugdraaien van eerder gemaakte keuzes de mensen die toch al het minste ruimte hebben om een onverwachte terugvordering op te vangen.

Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening — dat uitvoerders meer mogelijkheden moet geven om mensen actief te wijzen op uitkeringen en voorzieningen waar zij recht op hebben — is in behandeling bij de Tweede Kamer. De LCR ondersteunt dit wetsvoorstel zoals het er nu ligt en ziet uit naar de uitvoering. Ook de Wet versterking waarborgfunctie Awb biedt wezenlijke verbeteringen voor de doelgroep; de LCR reageerde in 2024 positief tijdens de internetconsultatie. Sindsdien is het wetsvoorstel echter blijven steken in de voorbereidingsfase. Het is hoopvol dat het coalitieakkoord van januari 2026 bevestigt dat het wordt doorgezet; de LCR dringt erop aan het nu zonder verder uitstel in te dienen.

De LCR waardeert de beweging die in gang is gezet, maar ziet dat veel nog onzeker is, verdere uitwerking vraagt of al te lang stilligt. Mensen die nú in bestaansonzekerheid verkeren, kunnen niet langer wachten.

De LCR wijst op drie belangrijke knelpunten. Voor Wajongers gaat het om het garantiebedrag en herlevingsrecht. Over de uitvoering is nog veel onduidelijk, zoals de beoordeling van de tienjaarstermijn.
Een tweede knelpunt betreft de re-integratie en begeleiding van (ex-)gedetineerden. Hiervoor is een sluitende ketenaanpak echt dringend nodig zodat meer mensen succesvol aan de slag kunnen.
Een laatste punt betreft vooral de toekomst. Er is sprake van de afschaffing van de IVA. Dit zal grote gevolgen hebben voor bijvoorbeeld hypotheken en de mogelijkheid om te kunnen huren. Dit omdat de IVA wordt gezien als stabiele inkomensregeling en de WGA niet.