Signaal LCR: Dak- en thuisloze mensen krijgen te lage uitkering en niet de juiste hulp

Hoeveel uitkering krijgen dak- en thuisloze mensen eigenlijk en van welke instantie? En kunnen ze daarvan rondkomen? Deze vragen heeft de LCR gesteld aan professionals en vrijwilligers binnen de hulpverlening én aan de mensen die dak- en thuisloos zijn in verschillende Nederlandse gemeenten. De conclusies zijn helder. Fatma Koser Kaya, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad: 'Mensen krijgen een lagere uitkering, omdat wordt gedacht dat er geen woonlasten zijn. In de praktijk klopt dit helemaal niet. Wie in de opvang verblijft, moet een eigen bijdrage betalen. Dat wordt al snel 200 euro per maand. Als de opvang geen plek heeft en je moet uitwijken naar een hostel wordt het soms meer dan 400 euro per maand. Dan haal je dus het einde van de maand niet met de uitkering die je hebt. Als je al een uitkering krijgt hé. Want ook daar gaat het vaak mis.'

De Landelijke Cliëntenraad hoort dat veel gemeenten allerlei redenen verzinnen om dak- en thuisloze mensen (nog) geen uitkering te geven. 'Je moet ingeschreven staan', zegt Fatma Koser Kaya. 'Daarvoor moet je naar het daklozenloket. Maar bij het daklozenloket worden mensen weggestuurd. Waarom? Daar krijgen zij allerlei redenen voor. Ze moeten eerst naar de gemeente waar zij eerder verbleven. Of ze moeten het eerst zelf oplossen. Als je deze mensen niet meteen de juiste hulp biedt, stapelen de problemen zich op.'
Wie geen uitkering krijgt, maakt schulden. En het oplossen van die schulden gaat weer af van een uitkering. Of mensen komen helemaal niet uit de problemen en slepen die jaren achter zich aan als ze mogelijk weer wel een woonadres hebben.

Bijzonder schrijnend is de situatie van mensen die als arbeidsmigrant hebben gewerkt en na ontslag op straat terecht zijn gezet. Deze mensen kunnen vaak geen kant op. Ze krijgen geen uitkering en kunnen om allerlei redenen niet terug naar hun land van herkomst. De risico's op gezondheidsproblemen en verslavingen liggen op de loer. Fatma Koser Kaya: 'De Landelijke Cliëntenraad pleit ervoor om deze mensen een vorm van zakgeld te bieden. Als zij helemaal niks ontvangen, zijn de kosten voor ons als samenleving. En die kosten kunnen snel oplopen. Denk aan handhavingskosten door overlast.'

Er zijn ook hoopvolle berichten. Steeds meer gemeenten willen geen boetes meer uitdelen aan dak- en thuisloze mensen voor het leven op straat, zoals buiten slapen en in het openbaar alcohol drinken. Fatma Koser Kaya: 'Ik wil deze gemeenten die nog altijd boetes uitdelen oproepen om hiermee te stoppen. Het zijn zinloze boetes en de kans dat die kunnen worden betaald is sowieso klein. Van een kale kip kun je niet plukken.'