Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: robots


Gerrit van der Meer, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, schrijft elke maand een column waarin hij reflecteert op actuele gebeurtenissen. In oktober richt hij zich op de robotisering van de samenleving. Een discussie die minister Asscher begon. Van der Meer geeft nog eens aan dat werk meer is dan het uitvoeren van een handeling. Met werk wordt geld verdiend, maar vooral ook heeft werk een sociaal aspect: meedoen. Robots als concurrentie voor kwetsbare mensen? Hij hoopt het niet. Klik hier voor: eerdere columns.

In de Volkskrant las ik twee goede opiniestukken. Het ene van Peer van der Helm, lector aan de Hogeschool Leiden, onder de kop ‘Ook verstandelijk beperkten moeten erbij mogen horen’. De ander van Pieter Vermunt, loopbaan- en assessmentpsycholoog, met de kop ‘Eenderde kan zich niet hoger ontwikkelen’. Beiden reageren op de discussie over de robotisering, die minister Lodewijk Asscher een paar weken geleden begon. Ze schrijven naar mijn hart.

Pieter Vermunt gaat in op de suggestie van minister Asscher dat we ons moeten aanpassen aan de toenemende robotisering door bij voorbeeld in het onderwijs andere prioriteiten te stellen. ‘Kinderen moeten conceptueler leren denken en beter in staat zijn om complexe communicatie te begrijpen’, zegt Asscher. Vermunt betoogt dat niet iedereen die zaken kan leren. Peer van der Helm gaat in op hetzelfde thema. De taken die robots straks uitvoeren worden nu vooral in sociale werkplaatsen uitgevoerd, vaak door mensen met een lichte verstandelijke beperking. Dat leidt tot sociale uitsluiting van de mensen die zulke taken nu uitvoeren, stelt Van der Helm.


Die robotisering komt er, dat ben ik met minister Asscher eens. Technologische ontwikkeling kun en wil je niet tegenhouden. Ik ga deze column echt niet met de hand schrijven, want waarschijnlijk kunt u hem dan niet lezen. De vraag is dus, hoe je met robotisering omgaat en hoe de samenleving zich erop voorbereidt. Door de arbeidsmarkt en het onderwijs aan te passen, zegt Asscher. Maar het vinden van een mooie plaats op die arbeidsmarkt is nu al wat de Amerikanen een ‘ratrace’ noemen. En, zoals dat gaat met een race, daar komen winnaars en verliezers uit. Wie de verliezers nu zijn, weten we. Mensen die niet heel gemakkelijk met verandering omgaan, moeite hebben om voortdurend met anderen te concurreren of door een beperking minder productief zijn dan anderen. Nog meer: de mensen die minder geluk hebben gehad bij het uitdelen van talenten en vaardigheden.


Mensen zijn geen robots en robots zijn geen mensen. Werk heeft niet alleen een economische functie, maar ook een sociale, zo stelt Vermunt. Mensen voeren werk uit om geld te verdienen, maar vooral ook om een eigen plek op de arbeidsmarkt en in de samenleving te hebben. Om mee te doen, om erbij te horen. Met als beloning (zelf)respect en ja, natuurlijk ook geld. Robots kosten alleen geld, maar hebben geen behoefte aan respect en erbij horen.

Het kabinet wil naar een inclusieve arbeidsmarkt en ik heb al eerder gemeld, dat ik dat streven heel stevig steun. Ik wil ook nog naar een inclusieve samenleving en dat wil de politiek ook. Dat betekent onder andere dat Nederland volgend jaar eindelijk het VN-verdrag voor rechten van mensen met een handicap zal ratificeren. Iedereen maakt van zo’n inclusieve samenleving deel uit, iedereen hoort erbij. Maar robots niet. Die zijn er alleen om ons leven aangenamer te maken. Daarom vraag ik, met Vermunt en Van der Helm, aandacht voor de mensen die als eersten dreigen af te vallen in de enorme concurrentiestrijd die de arbeidsmarkt is geworden en wellicht nog meer zal worden. En dat betekent, dat we de komst van meer robots en meer automatisering niet alleen economisch moeten benaderen. Als we slim van technologie gebruik maken, kan de welvaart in ons land toenemen. Dat moet niet alleen voor een elite gelden. En zeker niet op zo’n manier dat mensen met een beperking nog verder achteraan komen te staan. Concurrentie op een (te) ruime arbeidsmarkt is onvermijdelijk.  Maar concurrentie van robots ten koste van kwetsbare mensen? Alsjeblieft niet.


Klik:




Twitter share button Facebook share button LinkedIn share button

Laatst gewijzigd op 22 januari 2015 11:30:54


CIB-prijs 2018

Hoezo zelfredzaam?
Vraag en antwoord