Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: basisinkomen


Gerrit van der Meer, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, schrijft elke maand een column waarin hij reflecteert op actuele gebeurtenissen. Het basisinkomen houdt de gemoederen bezig. Enkele gemeenten experimenteren ermee. Maar is het dan ook echt een basisinkomen of het aanpassen van de regels in de Bijstand? Gerrit van der Meer zou graag experimenten zien met én aangepaste regels in de Bijstand én het basisinkomen. Klik hier voor: eerdere columns.

‘Gemeenten experimenteren met het basisinkomen’, lezen we deze zomer in de kranten.’ De laatste weken wordt vooral Utrecht genoemd. Wethouder Victor Everhardt zegt daarover: ‘Het kan eenvoudiger als we het systeem weer baseren op vertrouwen.’ Hij meldt dat in Utrecht uit de gegevens blijkt dat minder dan 1,5% van de bijstandsgerechtigden misbruik maakt van het systeem. Daarom wil hij wel eens zien wat er gebeurt als iemand maandelijks een bedrag krijgt zonder al die regels en controle. ‘Gaat iemand passief thuis zitten of gaat iemand zichzelf ontplooien en levert een zinvolle bijdrage aan de samenleving?’

Een wethouder naar mijn hart en een experiment waar ik heel erg benieuwd naar ben. Laten we inderdaad maar eens echt kijken of die negatieve beeldvorming ergens op gebaseerd is. Ik strijd al jaren tegen het idee dat veel mensen van uitkeringsgerechtigden hebben. Een uitkering maakt lui. Als je geen verplichtingen oplegt, gaan mensen thuis op de bank zitten. Uitkeringsgerechtigden klussen zwart bij. U kent de vooroordelen net zo goed als ik. Terwijl u en ik weten, dat verreweg de meeste uitkeringsgerechtigden niets liever willen dan morgen gaan werken, volop meedoen en een volwaardig lid van de samenleving zijn. Overigens, om misverstanden te voorkomen: meedoen en een volwaardig lid van de samenleving zijn, kan natuurlijk ook zonder betaalde baan.

 

Samen met voorzitter René Paas van Divosa ben ik dus een fan van het experiment. Maar met alle respect moet ik zeggen, dat het onderwerp dat Everhardt aansnijdt, niet over het basisinkomen gaat. Dat gaat over een aanpassing van de regels in de bijstand. Op zich prima, vooral doen en dan ook met de uitkomsten van het experiment echt wat veranderen. Maar het basisinkomen is wat anders.

 

Kort samengevat: dat is een basisbedrag dat iedere volwassene krijgt om in een gegarandeerd (minimaal) inkomen te voorzien. Wie een groter inkomen wil, zoekt naast het basisinkomen betaald werk. Wie daar geen behoefte aan heeft, vult zijn volwaardig lidmaatschap van de samenleving op een andere manier in, bijvoorbeeld met vrijwilligerswerk. Het basisinkomen gaat dus over een fundamentele herverdeling van werk en inkomen. Met het idee dat iedereen een functie heeft in deze maatschappij en dat hiermee álle werkzaamheden worden gewaardeerd. Daar zou ik heel graag ook eens een experiment mee zien, maar dat is een stuk ingewikkelder dan wat in Utrecht staat te gebeuren.

Het leidt ongetwijfeld weer tot onzinnige kreten van de felste tegenstanders. Het is ‘gratis geld’. Er blijft maar een kleine minderheid over om het werk te doen. Het maakt lui. Ik geloof er helemaal niets van. Mensen worden helemaal niet gelukkig als ze geen zinvolle bezigheden hebben. En van alleen thuis zitten, worden mensen zelfs heel ongelukkig. Dus wie daar niet door omstandigheden toe wordt gedwongen, zal het ook niet doen.

 

We voeren in september in de LCR een discussie over het basisinkomen. Daar zal het experiment in Utrecht ongetwijfeld ook voorbij komen en dat is goed. Maar ik stuur er als voorzitter op aan dat we de discussie ook over dat veel fundamentelere basisinkomen voeren. En dat we die discussie uittillen boven het niveau van ‘wat kost dat?’ en gratis geld.

 




Twitter share button Facebook share button LinkedIn share button

Laatst gewijzigd op 21 augustus 2015 08:54:11


CIB-prijs 2018

Hoezo zelfredzaam?
Vraag en antwoord