Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: Verwarring


Gerrit van der Meer, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, schrijft elke maand een column waarin hij reflecteert op actuele gebeurtenissen. 'Zorg voor een passend ondersteuningsaanbod voor mensen met verward gedrag en mensen in hun omgeving'. Dat is de kernboodschap uit het rapport 'Niemand tussen de wal en het schip'. Volgens Gerrit van der Meer is het noodzakelijk dat aan de basisvoorwaarden (een dak boven het hoofd, inkomen, voeding en kleding) wordt voldaan. Juist daar wordt te weinig aandacht aan besteed, zo stelt hij. Klik hier voor: eerdere columns.


Jaren geleden sprak ik een bevriende wijkagent. Hij maakte zich zorgen over mensen die in de GGZ niet de hulp kregen die ze nodig hadden. De aanleiding was het besluit over de eigen bijdrage die moest worden betaald. Maar zijn zorg ging ook over andere aspecten. ‘We komen straks steeds vaker mensen op straat tegen, die in hoge geestelijke nood zitten. Wij kunnen ze alleen meenemen naar het politiebureau, maar verder kunnen we bijna niets voor ze doen.’ Ik ben bang dat zijn voorspelling inmiddels is uitgekomen.


Lang is gesproken over verwarde personen. Toen bleek dat mensen zo niet aangesproken willen worden, veranderde dat in: mensen met verward gedrag. Verder spreken we over mensen met een psychische beperking of, nog wat genuanceerder, psychische kwetsbaarheid. Als zich een acute situatie voordoet: mensen in psychische nood. Het feit dat we kennelijk moeite hebben om de goede benaming te vinden, geeft de kern van het probleem weer. Wij (de overheid en de samenleving) weten niet hoe we met psychisch kwetsbare mensen om moeten gaan. Wij weten niet wat de beste hulp is en we zijn kennelijk niet in staat om mensen zelf te vragen waaraan ze de meeste behoefte hebben. Dus wie is er nou in de war?


Het is voor VNG en Rijk duidelijk dat er wat moet gebeuren om mensen met verward gedrag te helpen. De ministeries van Veiligheid en Justitie en VWS hebben samen met de VNG een aanjaagteam aan het werk gezet. Dit team heeft een rapport ‘Niemand tussen de wal en het schip’ opgesteld. De kernboodschap: zorg voor een passend ondersteuningsaanbod voor mensen met verward gedrag en de mensen in hun omgeving. Het doel is tweeledig: mensen met verward gedrag weer een volwaardige plek in de samenleving geven én de samenleving beschermen tegen de overlast die zij (soms) veroorzaken. Waarbij wordt vermeld, dat die twee doelen elkaar versterken.

Het aanjaagteam heeft negen bouwstenen geformuleerd. De eerste is ‘inbreng van mensen met verward gedrag en hun omgeving’. Dus het begin is goed. Verder wordt veel ingegaan op de noodzaak om op de persoon toegespitste ondersteuning te bieden. Ook helemaal goed.


Aan de noodzakelijke eerste stap, het aanbieden van de eerste levensbehoeften zoals een slaapplaats en voeding, wordt volgens mij te weinig aandacht besteed. Veel mensen met verward gedrag leven op straat. Ze weten niet waar hun volgende maaltijd vandaan moet komen en waar ze ‘s avonds kunnen slapen. En leven op straat is niet veilig. Er is (verbaal) geweld en criminaliteit. Dus van een veilig gevoel en geborgenheid is geen sprake. Voordat (therapeutische) hulp zin heeft, moeten allereerst deze omstandigheden verbeteren. Een zinvol bestaan kun je alleen op een goede basis bouwen. En die basis bestaat uit een inkomen, fatsoenlijk eten, goede kleding en vooral: een dak boven het hoofd. Deze elementen geven het basale gevoel van veiligheid. Wie dat gevoel niet heeft, is niet of nauwelijks te helpen.


De opdrachtgevers van het aanjaagteam hebben een vervolg aangekondigd. Er is daarvoor een ‘schakelteam’ in het leven geroepen. In dat team zitten twee ervaringsdeskundigen, één vanuit het familieperspectief en één vanuit het cliëntperspectief. Die eerste benoemt het doel van de acties die ondernomen moeten worden: voorkomen dat naderhand wordt gezegd ‘Maar verdorie, ik heb dit zien aankomen en er is niets gebeurd!’ Ook hier is het begin goed!

Ik hoop echt dat ik over een paar jaar tegen mijn vriend de wijkagent kan zeggen: ‘De hulp aan psychisch kwetsbare mensen hoeft niet meer op straat georganiseerd te worden. En goede ondersteuning is niet vooral afhankelijk van de politie’.


Ik wens u heel mooie feestdagen, een rustige jaarwisseling en een zinvol 2017!



Twitter share button Facebook share button LinkedIn share button

Laatst gewijzigd op 21 december 2016 14:45:47

Vraag en antwoord