Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: (On)rust


Gerrit van der Meer, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, schrijft elke maand een column waarin hij reflecteert op actuele gebeurtenissen. In het nieuws was kort geleden een bericht dat een Wajonger de uitkering kan kwijtraken. Het blijkt te gaan om verzekeringsartsen die meer capaciteit willen om Wajongers te beoordelen. De argumentatie is zo in elkaar gestoken dat het idee ontstaat dat Wajongers niet willen werken en alleen aan het werk gaan als zij een herbeoordeling krijgen. De LCR-voorzitter maakt zich druk over deze verkeerde beeldvorming omdat degene die een uitkering ontvangt daar uiteindelijk de dupe van wordt. Klik hier voor: eerdere columns.

Een alarmerend artikel in dagblad Trouw: ‘Wajonger kan uitkering kwijtraken’. Kamervragen, commotie, onrust. Het blijkt te gaan om een bericht van Novag, de vereniging van verzekeringsartsen bij UWV. Die vereniging heeft gepleit voor meer capaciteit voor hun leden bij de herbeoordeling Wajong. Verzekeringsartsen willen hun opdracht uitvoeren en daar de middelen voor hebben. Dan komt de redenatie van Novag. Het is precies daar waar het fout gaat. Als een Wajonger ‘arbeidsvermogen’ heeft en dat wordt niet geconstateerd, omdat er wegens capaciteitsgebrek geen herbeoordeling plaatsvindt, blijft deze man of vrouw in de Wajong. En, zo redeneren de verzekeringsartsen, dat is niet terecht en kost de staat veel geld. Dus méér capaciteit voor de verzekeringsartsen leidt tot snellere herbeoordeling. Dat zorgt weer voor meer uitstroom uit de Wajong en minder kosten. Simpel toch?

Ja, té simpel.

 

Zo ontstaat een verkeerd beeld en een scheve redenering: Wajongers die zouden kunnen werken, ontvangen onterecht een uitkering. En dus kunnen zij hun uitkering kwijtraken. De details die het verschil maken, sneeuwen onder. Het belangrijke verschil tussen herindeling en herbeoordeling is uit het artikel weggelaten. En zelfs de aanleiding – de vraag om meer capaciteit voor de herbeoordeling – raakt uit beeld. Bij de gemiddelde lezer blijft hangen dat veel mensen ‘profiteren’ van een onterechte uitkering. Bij Wajongers ontstaat onrust: kan ik ook mijn uitkering kwijtraken? In alle commotie trekt niemand dat verkeerde idee meer recht.

 

Zo zijn we terug bij de beeldvorming. Ik heb het er al heel vaak over gehad. Het is kennelijk erg moeilijk te begrijpen dat mensen er niet zelf voor kiezen om afhankelijk te worden van een uitkering. Het is nóg moeilijker te begrijpen dat iemand het liefst zo snel mogelijk van die uitkering af wil.

En we zijn terug bij onrust en onduidelijkheid. Er is met de komst van de Participatie­wet, de Fraudewet en de nieuwe Wajong voor mensen met een uitkering heel veel veranderd. Veel van de veranderingen zijn ingewikkeld en onduidelijk. De informatie voor cliënten is vaak niet eenduidig of ontbreekt helemaal. De angst om iets verkeerd te doen is groot, want dat heeft ook behoorlijke gevolgen. Dan stopt misschien de uitkering en krijgt iemand ook nog een boete. Veel mensen vragen zich al meer dan een jaar af of ze in de nabije toekomst nog wel recht op een uitkering hebben. Het vergt veel uitzoekwerk om daar zekerheid over te krijgen. Voor dat uitzoeken zijn (digitale) vaardigheden nodig, maar die vaardigheden heeft niet iedereen.

In zo’n onzekere situatie lees je dan in een krantenkop dat je je uitkering kwijt kunt raken. En je leest dat een verzekeringsarts dit heeft gezegd. Een verzekeringsarts die ook jouw recht op een uitkering moet beoordelen. Dan wordt het lastig om ’s avonds nog rustig te gaan slapen.

 

Wie duurzaam en volledig arbeidsongeschikt is, houdt gewoon zijn Wajong-uitkering. Natuurlijk moeten Wajongers die kunnen werken, de kans en ondersteuning krijgen om een baan te vinden die bij hen past. Maar dan met een traject waar ze zelf richting aan kunnen geven en waarin ze zelf kunnen bepalen wat wel en niet bij hen past. Dat is iets heel anders dan dreigen met sancties en stopzetten van de uitkering vanuit het systeem, de staat of de wet.

Dat is er dus mis met het bericht van Novag: het is geschreven vanuit het perspectief van de beoordelaar van Wajong-uitkeringen. Daarbij is het perspectief van de ontvanger van de uitkering, de cliënt, uit het oog verloren. Jammer.




Twitter share button Facebook share button LinkedIn share button

Laatst gewijzigd op 20 april 2016 13:59:27

Vraag en antwoord